 |
Gryziel
fot. A. Miszta |
|
|
Gryziel (Atypus) jest
jednym z ciekawszych przedstawicieli pająków w województwie
śląskim. Jego występowanie zostało odnotowane po raz
pierwszy w 2000 roku w okolicach góry Tuł. Rodzaj ten jest jedynym
reprezentantem podrzędu ptaszników w środkowej Europie. Liczy
trzy, bardzo podobne do siebie gatunki, które rozróżnia się po długości
kądziołków. W Polsce wszystkie są objęte całkowitą
ochroną. Wpływa na to zarówno fakt rzadkości występowania,
jak i bardzo ciekawy sposób życia tych pająków.
Gryziele odznaczają się bardzo dużymi szczękoczułkami,
ustawionymi równolegle do siebie. Samica jest duża (ok.
15 mm), ciemnobrązowa, natomiast samiec jest nieco mniejszy,
czarny, z wyraźnie dłuższymi odnóżami, które są mu przydatne
w przemieszczaniu się w okresie poszukiwania samicy, przypadającym
na miesiące od czerwca do lipca. Wtedy można go przypadkowo spotkać
na drodze. Samica prowadzi ukryty tryb życia. Wykopuje norkę o długości
30-50 cm, którą wyścieła bardzo mocnym oprzędem. Czasem
przedłuża go również na powierzchnię, ale jest wtedy
zamaskowany fragmentami roślin i bardzo trudno go zauważyć.
Samiec, który trafi na taki "rękaw", otwiera go przy
pomocy soków trawiennych wydzielanych z otworu gębowego. U
gryzieli złożenie jaj następuje po 8-9 miesiącach od zapłodnienia,
a młode pajączki wylęgają się następnej jesieni, zimują z
matką i opuszczają oprzęd podczas ciepłych, wiosennych dni.
Wchodzą na wystające ponad otoczenie rośliny i poddając się
podmuchom wiatru, roznoszone są po okolicy na nitkach pajęczyny.
Gryziele preferują murawy kserotermiczne na nasłonecznionych
skarpach, nasypach, zlokalizowane w miejscach, gdzie lasy graniczą
z terenami otwartymi. W dobrych warunkach mogą żyć 8-10 lat.
Materiał strony opracowano 30 września 2002
roku. Autor opracowania: A. M. Miszta. |