Ostoja obejmuje kompleks wzgórz wapiennych (mogotów) z licznymi formami krasowymi, takimi jak: jaskinie, ostańce, studnie i leje krasowe. Wzgórza zbudowane są z wapieni górnej jury. Najtwardsze z nich - wapienie skaliste - tworzą charakterystyczne ostańce w postaci wież, bloków, grzybów i bram skalnych. W wyniku wietrzenia i erozji skał, u podnóży ostańców tworzą się niewielkie rumowiska wapienne. Procesy krasowe doprowadziły tu do powstania licznych jaskiń, o długości ponad 100 m, z bardzo bogatą szatą naciekową.

Wzgórza pokrywają naturalne fitocenozy leśne lub zbiorowiska murawowe. Zbocza wzniesień porośnięte są lasami liściastymi: grądami, kwaśnymi, żyznymi i ciepłolubnymi buczynami oraz - bardzo rzadko - świetlistą dąbrową. Spotyka się także stare drzewostany modrzewia polskiego - gatunku umieszczonego w Czerwonej liście gatunków zagrożonych IUCN. Nasłonecznione i wylesione zbocza, użytkowane do niedawna jako pastwiska, pokrywają kwieciste murawy kserotermiczne i naskalne, z udziałem gatunków stepowych oraz malownicze formacje jałowca pospolitego. W dolinach między wzgórzami, wypełnionych piaskami fluwioglacjalnymi, występują bory sosnowe oraz wrzosowiska i murawy napiaskowe. Tereny w sąsiedztwie wzgórz zajęte są przez lasy (przeważnie sosnowe) użytkowane gospodarczo lub pola uprawne. Wśród pól, na ugorach i miedzach, występują mozaikowo rozmieszczone czyżnie - zarośla ciepłolubnych krzewów, takich jak: tarnina, głóg i dereń.

Ostoja Olsztyńsko-Mirowska

Teren ten cechuje duże zróżnicowanie siedliskowe. Szczególnie ważne są siedliska nieleśne związane z wapiennymi skałami, gdzie występują liczne, rzadkie i zagrożone, ciepłolubne gatunki roślin i bezkręgowców (w tym gatunek z załącznika II Dyrektywy Siedliskowej - modraszek telejus). Szereg gatunków osiąga tutaj kres zasięgu (na ogół północny). W obrębie ostoi występują bardzo licznie chronione i rzadkie gatunki roślin nasiennych i zarodnikowych oraz bezkręgowców. Do najcenniejszych gatunków roślin należy przytulia krakowska - endemit występujący jedynie w murawach naskalnych kilku wzgórz w okolicy Olsztyna. W ostoi stwierdzono również obuwika pospolitego i bezlist okrywkowy, gatunki z załącznika II Dyrektywy Siedliskowej. Spośród płazów wymienionych w tym załączniku, stwierdzono tu obecność traszki grzebieniastej i kumaka nizinnego. Ostoja charakteryzuje się bogatą chiropterofauną. Jaskinie są miejscem zimowania 14 gatunków nietoperzy, w tym 6 z załącznika II Dyrektywy. W jaskini Pod Sokolą Górą żyją dwa, endemiczne i jedyne w naszej faunie gatunki chrząszczy troglobiontycznych z rodzajów Choleva i Catops.

Łącznie zidentyfikowano na terenie ostoi 13 rodzajów siedlisk z załącznika I Dyrektywy Siedliskowej (w tym 4 siedliska priorytetowe) oraz 12 gatunków roślin i zwierząt z załącznika II Dyrektywy Siedliskowej. Lęgnie się tu także 8 gatunków ptaków wymienionych w załączniku I Dyrektywy Ptasiej: dzięcioł czarny, dzięcioł zielonosiwy, gąsiorek, lelek, lerka, muchołówka białoszyja, muchołówka mała, świergotek polny.

Typy siedlisk przyrodniczych z załącznika I Dyrektywy Siedliskowej

Gatunki roślin i zwierząt z załącznika II Dyrektywy Siedliskowej

Mapę opracowaną przez Centrum Informacji o Środowisku UNEP / GRID - Warszawa wykorzystano za zgodą Ministerstwa Środowiska. Materiał strony opracowano 26 stycznia 2004 roku. Autor opracowania: A. Wower, R. Bula.