Główne czynniki zagrażające grzybom
w Polsce to: zanikanie i niszczenie siedlisk, zanieczyszczenie wody,
powietrza i gleby oraz nadmierny zbiór owocników. Uznaje się, iż
do najbardziej zagrożonych grup należą:
- grzyby mikoryzowe związane z drzewami iglastymi, należące
do rodzajów: gąska Tricholoma, kolczakówka Hydnellum,
maślak Suillus, oraz zasłonak Cortinarius;
przyczyną zagrożenia są zanieczyszczenia przemysłowe, przede
wszystkim kwaśne deszcze zawierające związki siarki (szczególnie
szkodliwa jest kombinacja zakwaszenia i azotu dostającego się
do gleb leśnych),
- grzyby rozkładające drewno, w szczególności
towarzyszące jodle pospolitej Abies alba - np. czyreń Hartiga
Phellinus hartigii i szczecinkowiec Hymenochaete cruenta
oraz dębom - np. czyreń kosmaty Phellinus torulosus,
ozorek dębowy Fistulina hepatica, porek dębowy Buglossoporus
quercinus, włóknouszek dębowy Inonotus dryophilus
i włóknouszek płaczący Inonotus dryadeus,
- grzyby związane z torfowiskami i bagnami, np. gatunki
z rodzajów hełmówka Galerina i popielatek Tephrocybe,
zanikające wskutek osuszenia ich siedlisk.
W województwie śląskim, spośród grzybów ujętych na
czerwonej liście, stwierdzono jak dotąd występowanie 133 gatunków.
Liczba ta może ulec zmianie w miarę coraz lepszego rozpoznania
mykoflory. Na szczególną uwagę zasługują grzyby o wysokim
statusie zagrożenia, które mają na obszarze województwa jedyne
stanowiska w Polsce. Są to: czyreń kosmaty Phellinus torulosus
(rezerwat Łężczok), trufla wgłębiona
Tuber mesentericum (rezerwat Zielona Góra) i zielonek
cytrynowy Pachyphloeus citrinus (rezerwat Sokole Góry). Inne
gatunki zagrożone wymarciem (kategoria zagrożenia E), występujące
w województwie, to: borowik korzeniasty Boletus radicans,
gwiazdosz rudawy Geastrum rufescens, jamkówka jabłoniowa Antrodia
malicola, lakownica żywicowata Ganoderma resinaceum, maślak
dęty Suillus cavipes, monetka ciemnotrzonowa Xerula
melanotricha, pępnik gwiaździstozarodnikowy Omphaliaster
asterosporus, siatkolit maczugowaty Gomphus clavatus,
wodnicha różowozłota Hygrophorus poëtarum oraz zielonek
kolczastozarodnikowy Pachyphloeus melanoxanthus.
Wykaz gatunków grzybów
wielkoowocnikowych występujących w województwie śląskim
zamieszczonych w Czerwonej liście grzybów wielkoowocnikowych
zagrożonych w Polsce
| Nazwa
polska |
Nazwa
łacińska |
Kategoria
zagrożenia1 |
| * |
Cerocorticium
mollare |
R |
| * |
Hysterangium
separabile (H. coriaceum) |
V |
| * |
Tubulicrinis
borealis |
2
stanowiska w kraju |
| Boczniak
rowkowotrzonowy |
Pleurotus
cornucopiae |
V |
| Boczniak
topolowy |
Pleurotus
calyptratus |
V |
| Borowik
korzeniasty |
Boletus
radicans |
E |
| Borowik
(podgrzybek) pasożytniczy |
Boletus
parasiticus (Xerocomus parasiticus) |
R |
| Borowik
szlachetny |
Boletus
edulis |
V |
| Borowik
złotobrązowy |
Boletus
appendiculatus |
V |
| Bulwiaczek
mózgokształtny |
Hydnobolites
cerebriformis |
R |
| Buławka
pałeczkowata |
Clavariadelphus
pistillaris |
V |
| Buławniczka
rurkowata |
Macrotyphula
fistulosa |
R |
| Ciemnotwardnik
łuskowaty |
Phaeomarasmius
erinaceus |
R |
| Ciżmówka
płaska |
Crepidotus
applanatus |
I |
| Chropiatka
lejkowata |
Thelephora
caryophyllea |
R |
| Czareczka
długotrzonkowa |
Microstoma
protracta |
R |
| Czarka
szkarłatna |
Sarcoscypha
coccinea |
V |
| Czubajka
czerwieniejąca |
Macrolepiota
rhacodes |
I |
| Czubajka
kania |
Macrolepiota
procera |
I |
| Czyreń
kosmaty |
Phellinus
torulosus |
E |
| Gałęziak
strojny |
Ramaria
formosa |
R |
| Gałęziak
złocisty |
Ramaria
aurea |
R |
| Gąska
rozłączna |
Tricholoma
sejunctum |
I |
| Gąska
zielonka |
Tricholoma
equestre |
I |
| Gęstoporek
cynobrowy |
Pycnoporus
cinnabarinus |
R |
| Gołąbek
cukrówka |
Russula
alutacea |
I |
| Gołąbek
oliwkowy |
Russula
olivacea |
R |
| Goździeńczyk
maczugowaty |
Clavulina
rugosa |
R |
| Grzybówka
gołębia |
Mycena
pelianthina |
I |
| Grzybówka
żółtawa |
Mycena
flavescens |
R |
| Gwiazdosz
czteropromienny |
Geastrum
quadrifidum |
R |
| Gwiazdosz
frędzelkowany |
Geastrum
fimbriatum |
R |
| Gwiazdosz
najmniejszy |
Geastrum
minimum |
V |
| Gwiazdosz
rudawy |
Geastrum
rufescens (G. vulgatum) |
E |
| Hełmówka
błotna |
Galerina
paludosa |
I |
| Hełmówka
pniakowa |
Galerina
triscopa |
I |
| Hełmówka
torfowcowa |
Galerina
sphagnorum |
I |
| Jamczatka
miękka |
Datronia
mollis |
I |
| Jamkówka
jabłoniowa |
Antrodia
malicola |
E |
| Kolcówka
jabłoniowa |
Sarcodontia
crocea |
R |
| Kopułek
łąkowy |
Camarophyllus
pratensis |
I |
| Koronica
ozdobna |
Sarcosphaera
coronaria |
R |
| Koźlarz
czarny |
Leccinum
melaneum |
V |
| Krążówka
żyłkowana |
Disciotis
venosa |
R |
| Krowiak
olszowy |
Paxillus
filamentosus |
R |
| Kruchaweczka |
Psathyrella
corrugis |
I |
| Kruchaweczka
najdelikatniejsza |
Psathyrella
noli-tangere |
I |
| Kruchaweczka
ochrowobiała |
Psathyrella
albidula |
R |
| Kurzawka
omszona (K. filcowata) |
Bovista
tomentosa |
R |
| Kustrzebeczka
ochrowopomarańczowa |
Caloscypha
fulgens |
R |
| Lakownica
czarnobrązowa |
Ganoderma
carnosum |
R |
| Lakownica
europejska |
Ganoderma
adspersum |
I |
| Lakownica
lśniąca |
Ganoderma
lucidum |
R |
| Lakownica
żywicowata |
Ganoderma
resinaceum |
E |
| Lejkówka
biaława |
Clitocybe
candicans |
I |
| Łuskowiec
czarnołuskowy |
Pluteus
pseudorobertii |
I |
| Łuskowiec
gruczołowaty |
Pluteus
plautus |
I |
| Łuskowiec
szarobiały |
Pluteus
godeyi |
I |
| Łuskowiec
szorstki |
Pluteus
hispidulus |
I |
| Łysak
szerokoblaszkowy |
Gymnopilus
liquiritiae |
V |
| Maczużnik
motylowy (M. zbrojny) |
Cordyceps
militaris |
I |
| Maślanka
zygzakowatotrzonowa |
Hypholoma
marginatum |
R |
| Mądziak
psi |
Mutinus
caninus |
R |
| Maślak
(Borowiec) dęty |
Suillus
(Boletinus) cavipes |
E |
| Maślak
żółtawy |
Suillus
flavidus |
R |
| Mleczaj
ciemny |
Lactarius
picinus |
I |
| Mleczaj
najostrzejszy (M. piekący) |
Lactarius
acerrimus |
R |
| Mleczaj
niesmaczny |
Lactarius
insulsus |
I |
| Mleczaj
ostry |
Lactarius
acris |
I |
| Mleczaj
rydz |
Lactarius
deliciosus |
V |
| Mleczaj
złocisty |
Lactarius
chrysorheus |
R |
Monetka
ciemnotrzonowa
= Pieniążówka ciemna |
Xerula
melanotricha |
E |
| Monetka
kleista |
Oudemansiella
mucida |
V |
| Monetka |
Xerula
pudens |
V |
| Muchomor
srebrzysty |
Amanita
mairei |
V |
| Naparstniczka
czeska |
Verpa
bohemica |
V |
| Oranżowiec
pomarańczowy |
Pycnoporellus
fulgens |
R |
| Ozorek dębowy |
Fistulina
hepatica |
V |
| Palczak
mleczny |
Irpex
lacteus |
R |
| Pępnik
gwiaździstozarodnikowy |
Omphaliaster
asterosporus |
E |
| Pępownik |
Micromphale
foetidum |
R |
| Pępóweczka
pomarańczowa |
Gerronema
postii |
V |
| Piaskowiec
kasztanowaty |
Gyroporus
castaneus |
I |
| Pieprznik
jadalny |
Cantharellus
cibarius |
I |
| Pierścieniak
białoniebieskawy |
Stropharia
albocyanea |
I |
| Pierścieniak
łuskowaty |
Stropharia
squamosa |
I |
| Piestrak
biały = P. jadalny |
Choiromyces
meandriformis = Ch. venosus |
R |
Piestrzenica
wrębiasta
= Krążkownica wrębiasta |
Gyromitra
ancilis
= Discina perlata |
I |
| Pięknoróg
widlasty |
Calocera
furcata |
I |
| Płomykówka
galaretowata |
Tremiscus
helvelloides |
R |
| Pniarek
różowy |
Fomitopsis
rosea |
V |
| Pochwiak
jedwabisty |
Volvariella
bombycina |
I |
| Popielatek
torfowiskowy |
Tephrocybe
palustris |
I |
| Prószyk
brudzący |
Bulgaria
inquinans |
R |
| Purchawka
jeżowata |
Lycoperdon
echinatum |
I |
| Purchawka
norweska |
Lycoperdon
norvegicum |
I |
| Sarniak
dachówkowaty |
Sarcodon
imbricatus |
V |
| Siatkolist
maczugowaty |
Gomphus
clavatus |
E |
| Skórnikówka
białobrązowa |
Laxitextum
bicolor |
V |
| Smardz
jadalny |
Morchella
esculenta |
V |
| Smardz
stożkowaty |
Morchella
conica |
R |
| Soplówka
gałęzista |
Hericium
clathroides
= H. coralloides = H. ramosum |
V |
| Soplówka
jodłowa |
Hericium
flagellum |
V |
| Strzępiak
bagienny |
Inocybe
paludinella |
R |
| Strzępiak
czerwieniejący |
Inocybe
godeyi |
R |
| Strzępiak
jurajski |
Inocybe
adequata (I. jurana) |
R |
| Strzępiak
ostry |
Inocybe
acuta |
R |
| Strzępiak |
Inocybe
griseolilacina |
R |
| Szmaciak
gałęzisty |
Sparassis
crispa |
R |
| Szczecinkowiec
jodłowy |
Hymenochaete
cruenta |
R |
| Szyszkowiec
łuskowaty |
Strobilomyces
strobilaceus (S. floccopus) |
I |
| Trufla
omszona |
Tuber
puberulum |
I |
| Trufla
ruda |
Tuber
rufum |
I |
| Trufla
wgłębiona |
Tuber
mesentericum |
E |
| Truflówka
szerokozarodnikowa |
Balsamia
platyspora |
R |
| Trzęsak
listkowaty |
Tremella
foliacea |
I |
| Twardzioszek
bukowy |
Marasmius
recumbans |
I |
| Uszak skórnikowaty |
Auricularia
mesenterica |
R |
| Wieruszka
czerwonobrązowa |
Entoloma
juncinum |
I |
| Wieruszka |
Entoloma
pleopodium |
R |
| Wilgotnica
ceglasta |
Hygrocybe
sciophana (H. perplexa) |
R |
| Włośnianka
korzeniasta |
Hebeloma
radicosum |
R |
| Włóknouszek
płaczący |
Inonotus
dryadeus |
V |
| Włóknouszek
szczotkowaty |
Inonotus
hispidus |
R |
| Włóknouszek
ukośny |
Inonotus
obliguus |
R |
| Wodnicha
różowozłota |
Hygrophorus
poetarum |
E |
| Zębośluzek
białawy |
Stypella
vermiformis |
I |
| Zębniczek
północny |
Climacodon
septentrionalis |
R |
| Ziarnówka
ziarnista |
Cystoderma
granulosum |
R |
| Zielonek
cytrynowy |
Pachyphloeus
citrinus |
E |
| Zielonek
kolczastozarodnikowy |
Pachyphloeus
melanoxanthus |
E |
| Żagiew
ciemnonoga |
Polyporus
melanopus |
R |
| Żagwica
listkowata |
Grifola
frondosa |
V |
|
| 1 |
Kategorie zagrożenia gatunków: E -
wymierające, V - narażone, R - rzadkie, I - o
nieokreślonym zagrożeniu
(wg Wojewoda W. i Ławrynowicz M. 1992. Czerwona
lista grzybów wielkoowocnikowych zagrożonych w
Polsce, s. 27-56
[W:] Zarzycki K., Wojewoda W., Heinrich Z.
1992. Lista roślin zagrożonych w Polsce.
Instytut Botaniki PAN, Kraków). |
| * |
Brak polskiego odpowiednika nazwy łacińskiej. |
|
Materiał strony opracowano 23 lipca
2005 roku. Autor opracowania:
A. Henel.
|