 |
| Polska czerwona księga
roślin |
|
|
 |
| Polska czerwona księga
zwierząt. Kręgowce |
|
|
|
|
Ukazanie się w Polsce czerwonych ksiąg
roślin i zwierząt poprzedzone było analizą zagrożenia poszczególnych
grup systematycznych organizmów żywych, której wyniki były
publikowane w formie czerwonych
list.
Pierwszym polskim opracowaniem o charakterze czerwonej listy jest
raport o stanie fauny kręgowców i wybranych bezkręgowców,
wykonany pod redakcją Z. Głowacińskiego i opublikowany w
roku 1980 (Głowaciński Z. i in. 1980. Stan fauny kręgowców
i wybranych bezkręgowców Polski - wykaz gatunków, ich występowanie,
zagrożenie i status ochronny. Studia Naturae, ser. A, nr 21).
Zawiera on listę 624 taksonów kręgowców oraz wybranych 76 gatunków
bezkręgowców.
Pierwszą polską czerwoną listę (obejmującą rośliny)
opublikowano w roku 1986 (Zarzycki K., Wojewoda W. Red.
1986. Lista roślin wymierających i zagrożonych w Polsce.
PWN, Warszawa). Zawiera ona wykaz 2 044 gatunków roślin,
w tym: 800 gatunków grzybów wielkoowocnikowych, 480 gatunków
porostów, 339 gatunków roślin naczyniowych, 254 gatunków
glonów, 121 gatunków mchów i 50 gatunków wątrobowców.
Za wymarłe uznano 124 gatunki. W drugim wydaniu tej listy (Zarzycki K.,
Wojewoda W., Hainrich Z. 1992. Lista roślin zagrożonych
w Polsce. Instytut Botaniki PAN, Kraków) znalazły się już 2 563 gatunki
roślin, w tym: 1 013 gatunków grzybów
wielkoowocnikowych, 602 gatunki porostów, 418 gatunków
roślin naczyniowych, 256 gatunków glonów, 136 gatunków
mchów i 50 gatunków wątrobowców. Za wymarłe uznano 228 gatunków.
Pierwsza polska czerwona lista zwierząt ukazała się w roku
1992 (Głowaciński Z. Red. 1992. Czerwona lista zwierząt
ginących i zagrożonych w Polsce. Zakład Ochrony Przyrody i
Zasobów Naturalnych PAN, Kraków). Na liście tej figuruje 1 299 gatunków,
w tym 49 uznanych za wymarłe. Kręgowce są reprezentowane
przez 117 gatunków, w tym 12 wymarłych, a bezkręgowce -
przez 1 182 gatunki, w tym 37 wymarłych.
Najliczniejszą grupą bezkręgowców są owady, spośród których
na liście zamieszczono 991 gatunków.
Dotychczas ukazały się dwa wydania Polskiej
czerwonej księgi roślin i dwa wydania Polskiej
czerwonej księgi zwierząt. Została również opracowana
pierwsza Polska
czerwona księga bezkręgowców.
Problem zagrożenia zbiorowisk roślinnych w Polsce został
dostrzeżony po raz pierwszy przez D. Fijałkowskiego, który
opublikował listę zbiorowisk proponowanych do ochrony ścisłej i
częściowej (Fijałkowski D. 1982. Chrońmy przyrodę
ojczystą, 38 (1-2)). Kolejną analizę zagrożenia roślinności,
obejmującą 280 zbiorowisk Polski niżowej, wykonała H. Piotrowska.
Z analizy tej wynika, że 66% zbiorowisk było zagrożonych (Piotrowska H.
1986. Schriftenreihe f. Vegetationskunde, 18. Bonn-Bad
Godesberg). Pierwsza lokalna czerwona lista zbiorowisk została
opracowana dla Wielkopolski (Brzeg A., Wojterska M. 1996. Badania
Fizjograficzne nad Polską Zachodnią, ser. B - Botanika,
45; 2001. Przewodnik sesji terenowych 52. Zjazdu PTB, 24-28
września 2001), a następna dla Górnego Śląska (Celiński F.
i in. 1997. Czerwona lista zbiorowisk roślinnych Górnego
Śląska. Raporty Opinie, 2. Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego
Śląska).
Materiał strony opracowano 30 września 2002
roku. Autor opracowania: J. B. Parusel. |